Brak rejestracji do VAT
Jak wynika z ustawy o VAT, na podatników VAT nałożony został obowiązek złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenia rejestracyjnego przed dniem dokonania pierwszej czynności opodatkowanej.
Zgłoszenie rejestracyjne jest obowiązkiem o charakterze formalnym, który w żaden sposób nie warunkuje statusu podatnika podatku VAT.
Status danego podmiotu jako podatnika VAT jest kategorią obiektywną i nie jest zależny od faktu zarejestrowania się w tym charakterze.
W konsekwencji, jeżeli mamy do czynienia z podmiotem, który wykonuje czynności opodatkowane w celach zarobkowych i w sposób ciągły, to nawet pomimo braku złożenia zgłoszenia VAT-R taki podmiot jest podatnikiem VAT.
Wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu VAT powoduje po stronie dostawcy lub usługodawcy obowiązek podatkowy. Z kolei wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu musi zostać udokumentowane fakturą. Faktura stanowi ściśle sformalizowany dokument, który potwierdza zaistnienie określonego zdarzenia, którego efektem jest powstanie obowiązku podatkowego. Słuszne jest postawienie w tym miejscu pytania czy niezarejestrowany podatnik VAT mieści się w kategorii podmiotów, które są uprawnione do wystawienia faktury. Odpowiedź na nie można znaleźć w orzeczeniach sądów (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. I FSK 2057/11).
Brak zarejestrowania sprzedawcy jako podatnika VAT czynnego nie pozbawia nabywcy automatycznie prawa do odliczenia podatku naliczonego (por. wyrok TSUE z dnia 19 października 2017r.C-101/16). Nabywca towarów powinien zachować należytą staranność i przedsięwziąć wszystkie działania, jakich można od niego racjonalnie oczekiwać, w celu upewnienia się, że dokonywana przez niego transakcja nie prowadzi do udziału w przestępstwie podatkowym.
W sytuacji, gdyby nabywca nieświadomie uczestniczył w procederze wyłudzenia VAT przez inny podmiot, zachowanie przez niego należytej staranności miałoby bardzo duże znaczenie w zachowaniu prawa do odliczenia podatku VAT z wystawionej przez taki nieuczciwy podmiot faktury, a jednym z ważniejszych przejawów zachowania należytej staranności jest weryfikacja przez nabywcę statusu sprzedawcy jako podatnika VAT.
Z drugiej strony nabywca, który nie dokonał formalnej rejestracji do celów VAT, jest pozbawiony prawa do odliczania podatku naliczonego zawartego w otrzymanych przez niego fakturach zakupowych VAT. Wynika to bezpośrednio z przepisów polskiej ustawy o VAT. Jednak, w sytuacji, gdy prawo do odliczenia podatku VAT nie uległo jeszcze przedawnieniu, a podatnik taki dokona formalnej rejestracji, będzie mógł skorzystać z tego prawa.
Wsteczna rejestracja
Jeśli chodzi o możliwość rejestracji „wstecznej” do VAT, nie ma już raczej wątpliwości o jej dopuszczalności. Podatnikiem VAT podmiot staje się z mocy prawa, tj. nie są wymagane żadne formalności, które dopiero by ukonstytuowały takiego podatnika. Wystarczy, że wykonamy jedną z czynności opodatkowanych tym podatkiem w ramach działalności gospodarczej. Dlatego w formularzu rejestracyjnym możemy wskazać datę od której faktycznie zaczęliśmy wykonywać czynności opodatkowane, nawet gdy ta data już upłynęła. W takiej sytuacji, aby uniknąć konsekwencji karnych, wraz z formularzem rejestracyjnym należy złożyć tzw. czynny żal.
W kontekście transakcji wewnątrzwspólnotowych, nie ma możliwości rejestracji wstecznej. Skutkiem dokonywania wewnątrzwspólnotowych dostaw bez rejestracji do VAT UE jest brak zastosowania stawki VAT 0% do tych transakcji. Dlatego bardzo ważne jest w tym kontekście dołożenie wszelkich starań, aby dokonać zgłoszenia przed dokonaniem pierwszej transakcji wewnątrzwspólnotowej.
Rejestracja przez pośrednika
Czynność rejestracji, w zależności od sposobu jej dokonania, może wiązać się z powstaniem ryzyka. Wynika to z faktu, że w przypadku zarejestrowania podatnika, którego zgłoszenie rejestracyjne zostało złożone przez pełnomocnika, pełnomocnik odpowiada solidarnie wraz z zarejestrowanym podatnikiem do kwoty 500 000 zł za zaległości podatkowe podatnika powstałe z tytułu czynności wykonanych w ciągu 6 miesięcy od dnia zarejestrowania podatnika jako podatnika VAT czynnego. Z odpowiedzialności tej zwalnia go jedynie okoliczność, iż powstanie zaległości podatkowych nie wiązało się z uczestnictwem podatnika w nierzetelnym rozliczaniu podatku w celu odniesienia korzyści majątkowej.
Rachunek bankowy
Pomimo tego, że podatnik nie musi posiadać rachunku bankowego prowadzonego przez polski bank lub oddział banku zagranicznego w Polsce w celu rejestracji do VAT, w pewnych jednak okolicznościach jest zobowiązany taki rachunek posiadać.
Dotyczy to sprzedaży towarów i usług, podlegających obowiązkowemu stosowaniu MPP (mechanizm podzielonej płatności). Do tego celu niezbędne jest posiadanie ww. rachunku, ponieważ zgodnie z przepisami Prawa Bankowego w Polsce, rachunki te poprzez wydzielenie w ich ramach subkonta tzw. rachunku VAT, umożliwiają wysyłanie i odbieranie płatności w ramach tego mechanizmu. W skrócie mechanizm ten polega na podzieleniu płatności na dwie części, tj. kwotę VAT oraz kwotę netto wartości transakcji.
Brak rachunku w ww. sytuacji może spowodować, iż nabywca nie będzie zainteresowany współpracą. Niedopełnienie przez nabywcę obowiązku płatności za towary i usługi objęte mechanizmem podzielonej płatności z wykorzystaniem MPP może skutkować dla niego karą nałożoną przez urząd skarbowy w wysokości 30% wartość podatku VAT w odniesieniu do tych pozycji wykazanych na fakturze, który powinny zostać zapłacone z użyciem tego mechanizmu.
Zwrot podatku VAT
Kolejną niedogodnością, która może dotykać podmioty nieposiadające rachunku bankowego prowadzonego prze polski bank lub polski oddział banku zagranicznego jest problem otrzymania zwrotu podatku VAT.
W sytuacji, gdy u podatnika występuje nadwyżka podatku VAT naliczonego nad należnym, podatnik może wystąpić o zwrot tego podatku na rachunek bankowy podatnika. W polskich przepisach , zwrot taki może być dokonany wyłącznie na polski rachunek bankowy.
W tym miejscu należy dodać, iż rachunek bankowy do zwrotu VAT musi należeć do podatnika ubiegającego się o zwrot. Nie jest więc możliwe wykorzystanie do tego celu rachunku bankowego innego podmiotu.
