System kaucyjny 2025 – nowe obowiązki przedsiębiorcy

1 października 2025 roku w Polsce rusza długo oczekiwany krajowy system kaucyjny (ogólnokrajowy system zbiórki opakowań po napojach). Co to oznacza? W praktyce popularna kaucja za butelki zostanie rozszerzona na skalę ogólnokrajową, obejmując nie tylko szkło zwrotne, ale także butelki plastikowe i puszki.

System kaucyjny – czym jest?

System kaucyjny 2025 to mechanizm promujący recykling i ponowne wykorzystanie opakowań, wprowadzony w celu ograniczenia zaśmiecania środowiska i zwiększenia poziomu odzysku surowców. Nowe przepisy są odpowiedzią na wymogi unijne (tzw. dyrektywa SUP) oraz rosnącą potrzebę redukcji odpadów – dla przedsiębiorców oznaczają jednak szereg nowych obowiązków i wyzwań.

Jak działa system kaucyjny?

System kaucyjny polega na pobieraniu kaucji przy sprzedaży napojów w określonych opakowaniach, a następnie zwracaniu tej kwoty konsumentowi po oddaniu pustego opakowania do recyklingu. Po opróżnieniu opakowania możemy je zwrócić w dowolnym punkcie zbiórki (np. w sklepie biorącym udział w systemie lub automacie kaucyjnym) i odzyskać zapłaconą kaucję - bez konieczności okazywania paragonu. Warunkiem odzyskania pieniędzy jest zwrot opakowania z nieuszkodzonym oznaczeniem systemu kaucyjnego (specjalnym logo z informacją o objęciu opakowania kaucją), ponieważ tylko opakowania oznakowane mogą być przyjmowane w systemie.

Głównym celem wprowadzenia systemu kaucyjnego jest ochrona środowiska i rozwój recyklingu. Według Ministerstwa Klimatu i Środowiska, system ten ma przyczynić się m.in. do zmniejszenia zaśmiecenia opakowaniami, zwiększenia poziomu selektywnej zbiórki i recyklingu odpadów opakowaniowych oraz wyrobienia pozytywnych nawyków ekologicznych wśród konsumentów.

Jakie opakowania obejmuje system kaucyjny 2025?

Nowy system kaucyjny obejmie trzy rodzaje opakowań po napojach (zarówno jednorazowego, jak i wielokrotnego użytku) wraz z ich zakrętkami:

• Butelki plastikowe (PET) o pojemności do 3 litrów – kaucja 0,50 zł;
• Metalowe puszki po napojach o pojemności do 1 litra – kaucja 0,50 zł;
• Szklane butelki zwrotne o pojemności do 1,5 litra – kaucja 1,00 zł.

Każde opakowanie objęte systemem będzie oznaczone ujednoliconym symbolem (znakiem kaucji) z podaną kwotą kaucji, co ułatwi konsumentom identyfikację takich produktów. Stawki kaucji są jednakowe w całym kraju.

Z systemu kaucyjnego wyłączono wszelkie produkty mleczne - w ich przypadku kaucji się nie pobiera ani nie zwraca.

System kaucyjny – jakie są obowiązki przedsiębiorców?

Nowe przepisy wprowadzają istotne obowiązki dla przedsiębiorców zajmujących się sprzedażą napojów w opakowaniach objętych kaucją. Jakie konkretnie obowiązki ma przedsiębiorca prowadzący sklep? W dużej mierze zależy to od powierzchni sprzedaży danego punktu handlowego.

Zasada jest następująca: każda jednostka handlowa, niezależnie od wielkości, jeśli oferuje napoje w opakowaniach objętych systemem, musi pobierać od klientów kaucję przy sprzedaży tych produktów. Różnice pojawiają się natomiast w obowiązku przyjmowania pustych opakowań (organizowania punktu zwrotu kaucji):

Podmioty o powierzchni do 200 m²

Podmioty te mają ograniczony zakres obowiązków w systemie kaucyjnym. Taki podmiot musi doliczać i pobierać kaucję przy sprzedaży napojów w opakowaniach objętych systemem, jednak nie jest zobowiązany ustawowo do przyjmowania pustych butelek i puszek (zwrotu kaucji) - udział w zbiórce opakowań jest dla niego co do zasady dobrowolny.

Wyjątek stanowią szklane butelki zwrotne: jeżeli mały podmiot sprzedaje napoje w szklanych opakowaniach wielokrotnego użytku (np. piwo w butelce zwrotnej), to musi zapewnić możliwość ich oddania i odbioru kaucji od klientów. Ponadto każdy mniejszy podmiot powinien nawiązać współpracę z operatorem systemu kaucyjnego – przepisy wymagają, aby zawarł on umowę z co najmniej jednym podmiotem reprezentującym (operatorem systemu) obsługującym kaucję. W praktyce oznacza to rejestrację w systemie kaucyjnym i podporządkowanie się jego zasadom, choć zakres faktycznych działań (np. przyjmowanie opakowań PET i puszek) może być ograniczony.

Podmioty o powierzchni powyżej 200 m²

Duże podmioty o powierzchni przekraczającej 200 m² są objęte pełnym zakresem obowiązków. Każdy taki punkt sprzedaży musi nie tylko pobierać kaucję, ale też przyjmować od konsumentów zwracane opakowania (butelki i puszki) objęte systemem oraz zwracać kaucję w gotówce. W praktyce podmiot taki staje się punktem zbiórki wszystkich opakowań objętych kaucją - dotyczy to butelek plastikowych, puszek aluminiowych oraz butelek szklanych zwrotnych. Konsument będzie mógł oddać pustą butelkę czy puszkę w dowolnym dużym sklepie uczestniczącym w systemie (nie musi to być ten sam sklep, w którym dokonano zakupu) i otrzymać zwrot pieniędzy. Duże sklepy muszą zatem przygotować się na zorganizowanie miejsca odbioru odpadów opakowaniowych - jeśli sklep nie posiada automatu kaucyjnego, powinien wyznaczyć stanowisko, gdzie obsługa ręcznie przyjmie opakowania od klientów. Przedsiębiorcy prowadzący takie placówki są także zobowiązani do zawarcia umowy z każdym operatorem systemu kaucyjnego, który będzie działał na danym obszarze.

Kary za nieprzestrzeganie przepisów

Należy pamiętać, że nieprzestrzeganie nowych przepisów może skutkować dotkliwymi sankcjami finansowymi. Ustawa przewiduje, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska będzie mógł nałożyć kary administracyjne na podmioty uchylające się od obowiązków, w tym:

• od 10 000 zł do 1 000 000 zł za nieprzechowywanie umowy z operatorem przez wymagany czas;
• od 10 000 zł do 500 000 zł za niepobieranie lub niezwracanie kaucji;
• od 10 000 zł do 50 000 zł za brak umowy z operatorem;
• od 500 zł do 20 000 zł za niepoinformowanie klientów o systemie kaucyjnym.

W interesie każdego przedsiębiorcy leży więc dostosowanie się do nowych regulacji, gdyż ryzyko finansowe związane z zaniechaniem działań jest bardzo wysokie.

Dlaczego KR Group? Doradztwo środowiskowe dla Państwa firmy

Nowe przepisy dotyczące systemu kaucyjnego mogą wydawać się skomplikowane, zwłaszcza dla przedsiębiorców, którzy muszą szybko dostosować swoją działalność. KR Group - doświadczony partner oferujący doradztwo środowiskowe – służy pomocą firmom w przygotowaniach do wdrożenia tych regulacji. Zachęcamy do kontaktu z naszymi ekspertami, którzy pomogą bezpiecznie i skutecznie przejść przez proces dostosowania do systemu kaucyjnego 2025. W ramach współpracy KR Group może wesprzeć Państwa firmę m.in. w:

• Zrozumieniu nowych obowiązków - wyjaśnimy, jakie konkretnie wymagania nakłada ustawa i jak interpretować je w kontekście Państwa działalności.
• Analizie powierzchni sprzedaży - pomożemy sprawdzić metraż i zakres działalności sklepu, aby jednoznacznie określić, które obowiązki dotyczą Państwa biznesu.
• Opracowaniu strategii zgodności - wspólnie przygotujemy plan działania zapewniający zgodność z przepisami, w tym harmonogram wdrożenia systemu kaucyjnego, wymagane zmiany organizacyjne i logistyczne.
• Przygotowaniu dokumentacji i zgłoszeń - zapewnimy wsparcie przy dopełnianiu formalności: rejestracji w systemie kaucyjnym, zawieraniu umów z operatorem, prowadzeniu wymaganej ewidencji oraz sporządzaniu sprawozdań dla odpowiednich organów.
• Przeszkoleniu personelu - przeprowadzimy praktyczne szkolenia dla kadry zarządzającej i pracowników, tak aby wszyscy byli przygotowani na nowe procedury.

Zapraszamy do kontaktu!