Czy prawomocne wyeliminowanie z obrotu błędnej interpretacji indywidualnej, już po upływie terminu przedawnienia, otwiera drogę do odzyskania nienależnie zapłaconego podatku?
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z dnia 8 stycznia 2026 udzielił odpowiedzi, która powinna stać się sygnałem alarmowym dla każdego podatnika pozostającego w sporze z organami skarbowymi. Rozstrzygał kolizję między dwiema fundamentalnymi instytucjami Ordynacji podatkowej (O.p.): obiektywnym terminem przedawnienia zobowiązań podatkowych a zasadą zaufania do organów państwa realizowaną przez funkcję ochronną interpretacji indywidualnych.
Oś sporu: zaufanie do państwa vs. nieubłagany upływ czasu
Sprawa dotyczyła fundamentalnej kolizji dwóch norm Ordynacji podatkowej: art. 79 § 2 O.p. (wygaszenie prawa do złożenia wniosku o nadpłatę po przedawnieniu) oraz art. 14k § 1 O.p. (ochrona prawna wynikająca z zastosowania się do interpretacji).
Inaczej mówiąc, czy prawomocne wyeliminowanie z obrotu błędnej interpretacji indywidualnej już po upływie terminu przedawnienia otwiera drogę do odzyskania nienależnie zapłaconego podatku, czy też termin przedawnienia stanowi barierę nieprzekraczalną?
Podatnik, ufając negatywnemu stanowisku Dyrektora KIS, płacił podatek przez lata, jednocześnie walcząc o uchylenie tej interpretacji przed sądami. Gdy w końcu wygrał i udowodnił, że podatek był nienależny, organ stwierdził, że zobowiązanie zdążyło się przedawnić, więc pieniędzy nie odda.
Chronologia zdarzeń – anatomia ryzyka
Kluczowe dla tej sprawy daty pokazują, jak łatwo wpaść w systemową pułapkę:
- Marzec 2017 – wydanie negatywnej interpretacji. Podatnik stosuje się do niej, chroniąc się przed odsetkami i sankcjami KKS.
- 31 grudnia 2020 – upływ terminu przedawnienia za okresy sporne okresy.
- Lipiec 2021 – prawomocny wyrok sądu uchylający błędną interpretację. Sukces? Tylko pozorny.
- Grudzień 2021 – podatnik składa wniosek o nadpłatę i odbija się od ściany, organ odmawia wszczęcia postępowania z uwagi na przedawnienie.
Dlaczego sądy (WSA i NSA) oddaliły skargę?
Sądy obu instancji stanęły na stanowisku prymatu stabilności budżetowej nad zasadą zaufania Argumentacja opierała się na trzech filarach:
Bezwzględny charakter przedawnienia
Przepis art. 79 § 2 O.p. jest bezlitosny. ten wyłącza możliwość wszczęcia postępowania o nadpłatę po przedawnieniu zobowiązania. Prawo do zwrotu wygasa definitywnie wraz z końcem 5-letniego okresu przedawnienia, niezależnie od tego, czy podatnik w tym czasie walczył o swoje racje.
Brak wpływu sporu na bieg na bieg przedawnienia
Zaskarżenie interpretacji do sądu administracyjnego nie przerywa ani nie zawiesza biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Procedura interpretacyjna i procedura wymiarowa (lub nadpłatowa) biegną dwutorowo.
Standard unijny (Caterpillar)
WSA odwołał się do wyroku TSUE w sprawie C-500/16 uznając, że państwo ma prawo ustalać terminy zawite dla zwrotu podatku, nawet jeśli naruszenie prawa (błędna wykładnia fiskusa) zostało potwierdzone dopiero po ich upływie.
Analiza ryzyk: iluzoryczność ochrony prawnej
Ten wyrok materializuje niezwykle istotne ryzyko systemowe dla biznesu, Ryzyko „pułapki zaufania”. Podatnik, który chce zachować ochronę z art. 14k O.p., musi stosować się do interpretacji. Jeśli jednak chce odzyskać pieniądze, musi złożyć wniosek o nadpłatę przed końcem przedawnienia – co w praktyce oznacza konieczność wszczęcia procedury zwrotowej opartej na tezie sprzecznej z interpretacją, do której wciąż się stosuje. To legislacyjny paradoks.
Złożenie wniosku o zwrot choćby jeden dzień po upływie terminu skutkuje odmową wszczęcia postępowania (art. 165a § 1 O.p.), co definitywnie blokuje drogę do merytorycznego dowodzenia racji.
Jak zabezpieczyć roszczenia?
Wyrok NSA I FSK 240/23 potwierdza rygorystyczną linię orzeczniczą: ochrona wynikająca z interpretacji indywidualnej nie rozciąga się na terminy przedawnienia.
Jeżeli pozostają Państwo w sporze interpretacyjnym, a terminy przedawnienia zbliżają się do końca (np. (w 2026 r. krytyczny jest rok 2021), samo oczekiwanie na wyrok sądu administracyjnego jest strategią wysoce ryzykowną. Konieczne jest wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty przed końcem roku kalendarzowego. Należy to zrobić „zapobiegawczo”, nawet jeśli spór o samą interpretację wciąż trwa w sądzie.
Gerard Goliasz
W KR Group analizujemy bieżące spory naszych klientów pod kątem ryzyka przedawnienia. Zapraszamy do kontaktu, aby sprawdzić, czy Państwa nadpłaty są bezpieczne.
