Przeanalizowano m.in. ewidencję czasu pracy, zapewnianie odpoczynku dobowego i tygodniowego, przestrzeganie pięciodniowego tygodnia pracy, wolnych niedziel oraz pracy w godzinach nadliczbowych.
Skala kontroli i ich zakres
W ciągu trzech lat przeprowadzono 6567 kontroli obejmujących 5214 pracodawców, u których pracowało łącznie ponad 826 tysięcy osób, w tym 692 tysiące zatrudnionych na podstawie stosunku pracy. Inspekcje skupiły się na weryfikacji poprawności prowadzenia ewidencji czasu pracy oraz przestrzegania zasad dotyczących organizacji czasu pracy.
Skargi na nieprawidłowości
W omawianym okresie do PIP wpłynęło ponad 15 tysięcy skarg dotyczących naruszeń w zakresie czasu pracy. W trakcie kontroli potwierdzono zasadność 4549 z nich (29,86%), podczas gdy 5817 przypadków (38,18%) okazało się bezzasadnych. W 3848 przypadkach (25,26%) nie ustalono jednoznacznie, czy doszło do naruszenia, natomiast 491 zgłoszeń (3,22%) nie zostało rozstrzygniętych w danym roku.
Najczęściej stwierdzane nieprawidłowości
Najwięcej problemów wykryto w zakresie prowadzenia ewidencji czasu pracy, gdzie często brakowało danych o godzinie rozpoczęcia i zakończenia pracy. Zauważono również znaczny wzrost nieprawidłowości w rekompensowaniu pracy w dni wolne od pracy wynikające z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy – od 8% w 2021 roku do 25% w 2023 roku.
Przyczyny nieprawidłowości
W trakcie kontroli wskazano, że za nieprawidłowości najczęściej odpowiadały:
- dążenie pracodawców do minimalizacji kosztów działalności poprzez redukcję zatrudnienia lub priorytetowe traktowanie celów ekonomicznych kosztem spraw pracowniczych;
- świadome łamanie przepisów prawa pracy;
- niedostateczna znajomość lub błędna interpretacja przepisów dotyczących czasu pracy, w tym m.in. czasu szkoleń zawodowych czy podróży służbowych;
- brak staranności w dokumentacji kadrowej i niewystarczający nadzór nad planowaniem i rozliczaniem czasu pracy.
Niejasność przepisów, wymagająca często odniesienia do orzecznictwa, również była jednym z czynników utrudniających ich właściwe stosowanie.
Wnioski z raportu
Kontrole PIP wykazują, że problemy związane z przestrzeganiem przepisów o czasie pracy utrzymują się na podobnym poziomie każdego roku. Tematyka ta wciąż pozostaje jednym z największych wyzwań dla działów kadr. Raport podkreśla potrzebę zwiększenia wiedzy pracodawców oraz poprawy nadzoru nad przestrzeganiem przepisów, co mogłoby przyczynić się do zmniejszenia liczby naruszeń.
