Parlament zakończył prace nad ustawą, która oczekuje jeszcze na podpis Prezydenta. Zgodnie z aktualnym tekstem ustawy, opisane poniżej zmiany wejdą w życie 1 stycznia 2027 r.
Odpowiedzialność solidarna obejmie również usługi niematerialne
Odpowiedzialność solidarna nabywcy za zaległości VAT sprzedawcy ma zostać rozszerzona na określone usługi niematerialne wskazane w nowym załączniku nr 16 do ustawy o VAT. Katalog obejmie m.in. określone usługi IT i związane z oprogramowaniem, usługi rachunkowo-księgowe, doradcze, reklamowe, badania rynku oraz usługi związane z zatrudnieniem.
Odpowiedzialność nie będzie powstawała automatycznie. Nadal konieczne będzie ustalenie, że nabywca wiedział lub miał uzasadnione podstawy, aby przypuszczać, że VAT od danej transakcji nie zostanie prawidłowo rozliczony przez usługodawcę.
W przypadku usług z załącznika nr 16 odpowiedzialność solidarna co do zasady nie będzie miała zastosowania, jeżeli kwota należności ogółem na fakturze jest niższa niż 15 000 zł. Wyłączenie nie znajdzie jednak zastosowania, jeżeli łączna wartość netto takich usług nabytych od jednego usługodawcy w danym miesiącu przekroczy 50 000 zł.
Co zmieni się dla podatników stosujących mechanizm podzielonej płatności?
Zgodnie z ostatecznym brzmieniem ustawy, zapłata w MPP będzie wyłączała odpowiedzialność solidarną nabywcy na zasadach określonych w art. 105a ust. 3 pkt 6 ustawy o VAT. Co istotne, ostateczny tekst ustawy nie uzależnia wyłączenia odpowiedzialności solidarnej od braku występowania przesłanek wskazanych w art. 108c ust. 3 ustawy o VAT, tj. w szczególności faktur wystawionych przez podmiot nieistniejący, faktur dokumentujących czynności, które nie zostały dokonane, faktur podających kwoty niezgodne z rzeczywistością oraz czynności dokonanych w warunkach nadużycia prawa.
Towary z załącznika nr 15 – przejście z PKWiU na CN
Towary wymienione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT mają być klasyfikowane według Nomenklatury Scalonej (CN), zamiast – jak obecnie – według PKWiU. W przypadku usług nadal będzie stosowana PKWiU.
Ze względu na różnice pomiędzy obydwoma systemami klasyfikacyjnymi zmiana może w niektórych przypadkach prowadzić do zmiany zakresu towarów objętych obowiązkowym MPP, w tym do jego rozszerzenia.
Podatnicy dokonujący obrotu towarami objętymi lub potencjalnie objętymi załącznikiem nr 15 powinni zatem zweryfikować klasyfikację CN swoich produktów. Konieczne może być również odpowiednie dostosowanie danych w systemach finansowo-księgowych oraz reguł identyfikujących transakcje objęte MPP.
Nowa procedura składu VAT
Od 1 stycznia 2027 r. planowane jest wprowadzenie do polskiej ustawy o VAT nowej instytucji – składu VAT – opartej na rozwiązaniach przewidzianych w dyrektywie VAT.
Celem rozwiązania jest umożliwienie odroczenia opodatkowania VAT w odniesieniu do określonych transakcji dotyczących towarów znajdujących się w składzie VAT.
Po spełnieniu warunków przewidzianych w ustawie, stawką 0% VAT będą mogły zostać objęte m.in. dostawy i wewnątrzwspólnotowe nabycia towarów przeznaczonych do objęcia procedurą składu VAT, określone dostawy towarów pozostających już w tej procedurze, a także usługi wykonywane w składzie VAT i bezpośrednio związane z towarami objętymi procedurą.
Prowadzenie składu VAT będzie wymagało zezwolenia naczelnika urzędu skarbowego. Odrębne zezwolenie będzie wymagane od podmiotu korzystającego z procedury składu VAT.Zezwolenie na prowadzenie składu VAT będzie wydawane na czas nieoznaczony, natomiast zezwolenie na stosowanie procedury składu VAT – na okres 36 miesięcy.
Jakie towary mogą zostać objęte procedurą?
Nowy załącznik nr 17 do ustawy o VAT ma określać katalog towarów, które mogą być objęte procedurą składu VAT. Jednak samo wymienienie danego towaru w załączniku nr 17 nie będzie jeszcze wystarczające – konieczne będzie również objęcie go odpowiednim rozporządzeniem wykonawczym ministra do spraw finansów publicznych.
Towary będą mogły pozostawać w procedurze składu VAT przez okres nie dłuższy niż 24 miesiące.
Branże objęte procedurą składu VAT
Katalog obejmuje m.in. produkty rolno-spożywcze, chemikalia, kauczuk, wełnę, metale szlachetne, miedź, nikiel oraz wybrane pojazdy i ich części. W zależności od ostatecznego zakresu rozporządzenia procedura może pozwolić przedsiębiorcom z tych branż na ograniczenie finansowania VAT w okresie magazynowania i obrotu towarami.
Co warto zrobić już teraz?
Choć ustawa oczekuje jeszcze na podpis Prezydenta i publikację w Dzienniku Ustaw, przedsiębiorcy mogą już rozpocząć analizę potencjalnego wpływu zmian na swoje rozliczenia VAT.
W szczególności warto zweryfikować zakres nabywanych usług niematerialnych oraz wartości transakcji z poszczególnymi kontrahentami, przeanalizować procedury weryfikacji dostawców, ustalić klasyfikację CN towarów objętych obecnie załącznikiem nr 15 oraz ocenić, czy zmiany wymagają dostosowania systemów finansowo-księgowych i zasad stosowania mechanizmu podzielonej płatności.
Podmioty z branż potencjalnie objętych procedurą składu VAT powinny również ocenić, czy nowe rozwiązanie może być korzystne z perspektywy ich łańcucha dostaw i płynności finansowej.
