skip to Main Content

Ulga na złe długi

Od 1 czerwca 2005 roku do polskiego systemu VAT wprowadzono możliwość zmniejszenia należnego podatku od towarów i usług, jeżeli kontrahent nie uregulował w terminie swojego zobowiązania. Instytucja ta zwana jest powszechnie ulgą na złe długi.

Od 2013 roku instytucja ta istnieje w niemal niezmienionym brzmieniu do dnia dzisiejszego. Ustawodawca zrezygnował między innymi z zakazu stosowania ulgi w przypadku, gdy wierzycie i dłużnik są podmiotami powiązanymi.

Podobnie, dążący do wyrównania statusu prawnego obu stron transakcji, zmieniono brzmienie przepisu art. 89b ustawy o VAT w ten sposób, iż dłużnik, zalegający z zapłatą za fakturę, a będący w stanie upadłości bądź likwidacji, zwolniony jest z obowiązku skorygowania własnego podatku naliczonego. Do wprowadzenia tej zmiany, a więc do 1 lipca 2015 roku, wierzyciel nie był uprawniony do skorzystania z ulgi – zakaz wynikał wprost z art. 89a ustawy o VAT, natomiast dłużnik zobligowany był do skorygowania (zmniejszenia) kwoty podatku naliczonego.

Kolejne zmiany wskazanej instytucji pozwalają na stwierdzenie, że polski ustawodawca zapomniał prawdopodobnie, że polska ustawa o VAT musi przede wszystkim być zharmonizowana z regulacjami zawartymi w Dyrektywie 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 roku w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. Na ten związek, właśnie w kontekście ulgi na złe długi, wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 22 kwietnia 2015 roku (sygn. akt I Sa/Wr 2484/14).

Przedmiotem sprawy rozpatrywanej przez tenże Sąd, była zgodność z art. 90 ust. 1 Dyrektywy 112 polskiego przepisu art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT, wykluczającego możliwość skorzystania z ulgi na złe długi po upływie 2 lat od końca roku, w którym została wystawiona – nieuregulowana – faktura VAT.

Zdaniem Sądu, Państwa Członkowskie mogły nie skorzystać z możliwości wprowadzenia ulgi na złe długi. Jeżeli jednak zdecydowały się na wprowadzenie takiej regulacji, to określenie warunków do skorzystania z możliwości obniżenia podatku należnego w przypadku braku płatności, powinno mieścić się w granicach wskazanych w Dyrektywie.

Bazując na orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej m.in. w sprawie C-588/10 Ministerstwo Finansów przeciwko Kraft Foods Polska S.A., Sąd stwierdził, że warunki, jakie Państwo Członkowskie może w takim wypadku nałożyć na podatnika, prowadzić mają do zapewnienia prawidłowego poboru podatku VAT i zapobieżenia oszustwom podatkowym.

Zdaniem Sądu, dwuletni okres wskazany w przepisach polskiej ustawy o VAT uznać należy za wykraczający poza formalność konieczną do wykazania podstawy do obniżenia podatku należnego, jak również, w opinii Sądu, ograniczenie to nie jest konieczne ze względu na zwalczanie oszustw podatkowych.

Moim zdaniem, cytowany wyrok WSA we Wrocławiu, jak również wcześniejsze orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, pozwalają na stwierdzenie, że warunki skorzystania z ulgi na złe długi, wskazane w polskiej ustawie o VAT wykraczają znacznie poza konieczność zwalczania oszustw podatkowych.

Jeżeli więc podatnik nie otrzymał zapłaty za wystawioną fakturę, a:

  • Dłużnik nie był, ani nie jest podatnikiem VAT – a więc na przykład transakcje B2C;
  • Dłużnik był, bądź jest w stanie upadłości bądź likwidacji;
  • Upłynął opisany powyżej okres 2 lat;
  • Wierzyciel zbył wierzytelność

Istnieje możliwość ubiegania się o prawo do skorzystania z ulgi na złe długi. Oczywiście, doświadczenie uczy, że nie obejdzie się w takich sytuacjach bez sporu sądowego.

Daniel Więckowski, Tax Manager

Back To Top